Juszczyna cz.II

Dzisiaj krótki wstęp o tym do kogo należała Juszczyna w dawnych wiekach, żeby lepiej zrozumieć „klimat” tamtych czasów….. Zapraszam do przeczytania.

Żywiecczyzna jest bardzo mało znanym terenem leżącym na południu Polski. Nie prowadzą przez nią znaczące szlaki handlowe ani komunikacyjne. Żywiec po raz pierwszy występuje w spisach świętopietrza w 1325 – 1328 [1]. W tym czasie Żywiec należał do Kazimierza, księcia oświęcimskiego. W 1445 roku doszło do podziału pomiędzy synów Kazimierza i tak Wacław otrzymał Zator, Przemysław Toszek ,a Jan Oświęcim. Jak podaje Zofia Rączka w dokumencie tym jest mowa o podziale księstw na dowolne części poza ziemią żywiecką, która ma zostać nie podzielona. Istnieją dwa dokumenty które mówią coś więcej na ten temat, pochodzą z lat 1432 i 1448 [2]. Na postawie tych informacji można wnioskować iż do tego roku czyli 1448 Żywiecczyzna należała do książąt oświęcimskich. W 1465 roku Żywiec kupił Kazimierz Jagiellończyk, a już dwa lata później przekazał go Piotrowi Komorowskiemu. Ziemię otrzymał w zamian za zasługi jakimi odznaczył się Piotr Komorowski podczas obrony pogranicza polsko – węgierskiego. Piotr Komorowski podlegał Kazimierzowi Jagiellończykowi, a jako pan Liptowa i Orawy Maciejowi Korwinowi, władcy węgierskiemu. Wkrótce jednak Piotr Komorowski opowiedział się po stronie polskiego księcia i od tej pory był już panem na zamku żywieckim. Komorowscy władali Żywiecczyzną aż do 1624 roku[3]. W tym roku Żywiec został zakupiony przez królową Konstancję, żonę Zygmunta III Wazy. Po jej śmierci rządy nad tymi ziemiami miały sprawować jej dzieci. W 1655 roku Żywiec przeszedł na własność króla Jana Kazimierza, zaś po jego śmierci Jan Wielopolski postanowił wykupić Żywiecczyznę w 1678 roku[4]. Żywiecczyzna była w posiadaniu Wielopolskich do 1838 roku w tym roku bowiem wykupił ją na własność Karol Ludwig Habsburg[5]. Od tego momentu Żywiecczyzna należała do  Habsburgów aż do wybuchu działań wojennych w 1939 roku. Wiadomym jest, że wiele zmieniało się po wprowadzeniu w Galicji reform józefińskich, które były długim i żmudnym procesem, wiele zmieniło się po rozpadzie Austro – Węgier a następnie po dojściu do władzy obozu piłsudczykowskiego.

Państwo żywieckie w 1608 roku składało się miasta Żywca i 23 wsi[6]. Wsie które są wymienione w tym opracowaniu istnieją już i pochodzą z czasów tak zwanej starszej fali osadniczej. Wsie były bowiem lokowane w kotlinie w najbardziej dogodnych obszarach. Mieszkańcy wsi założonych przed 1608 rokiem zajmowali się rolnictwem ponieważ warunki jakie tam panowały oraz ukształtowanie terenu ich do tego zmuszały. Wsie takie nazwano rolnymi. Zygmunt Poniedziałek wymienia następujące wsie z roku 1581: Cięcina, Czernichów, Juszczyna, Lipowa, Pietrzykowice, Radziechowy, Sporysz, Świnna, Trzebinia, Wieprz Wielki, Wieprz Mały, Zabłocie, Zarzecze, Międzybrodzie i Żywiec Stary[7].

Sabina Murańska

[1] Z. Rączka, „Dzieje Żywca do połowy XVII wieku” , Karta Groni 1974, s. 7.
[2] Tamże, s. 14.
[3] Z. Rączka, „Dzieje Żywca od połowy XVII wieku” , Karta Groni 1976, s. 48.
[4] E. Janota, „Wiadomość historyczna i jeograficzna o Żywiecczyźnie”, Cieszyn 1859, s.71.
[5] Tamże, s. 77.
[6] Z. Poniedziałek, „Procesy osadnicze w państwie żywieckim (1608 – 1740)”, Karta Groni 1980, Z. IX – X, s. 46.
[7] Tamże, s. 47.